دستهء دوم متون تاريخى دوره‌هاى مختلف و يا متون ادبى و مذهبى و اسناد و مدارك تاريخى را شامل مىشوند . در تحقيقات روشمند مربوط به سيستان از همه اين آثار استفاده شده و مىشود . با اين همه هنوز متونى ناشناخته مانده‌اند كه در عين اهميّت اطّلاعات آنها براى تحقيق در تاريخ سيستان ، هنوز پژوهشگران به آنان دسترسى ندارند . كتابى كه پس از اين مورد بررسى قرار مىگيرد يكى از همين متون ناشناخته است كه در واقع آن را مىتوان آخرين نمايندهء تاريخ‌نويسى ملوك نيمروز در نظر گرفت . ريشهء شناخت و آگاهى از نسخهء خطّى شجرة الملوك به قرن سيزدهم هجرى قمرى / نوزدهم ميلادى باز مىگردد . در نيمهء دوم اين قرن و در دهه‌هاى پايانى آن و به هنگام اوج تكاپوها براى تعيين حدود سيستان ، جورج پيتر تيت افسر و كارشناس نقشه‌بردارى انگليسى كه دانشى وسيع دربارهء اوضاع بلوچستان داشت عضو هيئت حكميت مك ماهون گرديد كه در سال‌هاى 1903 - 1905 مرز فعلى ميان ايران و افغانستان نوظهور را تعيين كرد « 1 » . تيت طىّ دو سال اقامت ممتد خود در سيستان ، افزون بر تهيه نقشه‌هايى دقيق كه به كار هيئت انگليسى مىخورد ، تحقيقات گسترده‌اى دربارهء سيستان نيز انجام داد و آنها را چند سال پس از آن منتشر كرد « 2 » . تحقيق تيت دربارهء سيستان در برگيرندهء اطّلاعاتى باارزش دربارهء تحوّلات تاريخى سيستان و شرايط معاصر زمان حضور او در سيستان است كه افزون بر ارزش پژوهشى ، گاه منعكس‌كنندهء ديدگاه‌هاى يك مأمور

--> ( 1 ) . حسن احمدى [ مترجم ] جغرافياى تاريخى سيستان « سفر با سفرنامه‌ها » ناشر مؤلف ، تهران 1378 ، ص 732 . ( 2 ) . اين كتاب در آغاز قرن بيستم ميلادى با اين مشخصات به چاپ رسيد : - George Peter Tate , Seisstan , A memoir on The History , Topography , Ruins and People of The Country , Calcutta , 1910 . كتاب تيت چند سال پيش در دو جلد به فارسى برگردانده شد : - جى . پى . تيت ، سيستان ، جلد اوّل ، ترجمهء سيد احمد موسوى ، انتشارات ادارهء كلّ ارشاد اسلامى سيستان و بلوچستان ، تهران 1364 . - جى . پى ، تيت ، سيستان ، جلد دوم به اهتمام غلامعلى رئيس الذاكرين ، ادارهء كلّ ارشاد اسلامى سيستان و بلوچستان ، مشهد 1362 .